موزه کاخ توپکایی

7 دسامبر 2019شیما رنجبرمجله

موزه توپکایی، موزه در استانبول که مجموعه های امپراطوری عثمانی رابه نمایش می گذارد و مجموعه گسترده ای از کتاب ها و نسخه های خطی را در کتابخانه خود نگهداری می کند.
این مجموعه در یک کاخ واقع شده است که از حدود سال ۱۴۷۸ تا ۱۸۵۶ به عنوان مرکز اداری و محل اقامت دربار امپراطوری عثمانی کاریرد داشته است.
یک سال پس از تاسیس جمهوری ترکیه، در سال ۱۹۲۴ به عنوان موزه افتتاح شد. موزه کاخ توپکایی نه تنها به خاطر معماری و مجموعه های آن بلکه به خاطر تاریخ و فرهنگ امپراطوری عثمانی را یادآور می شود.

تاریخچه موزه کاخ توپکایی:

کاخ توپکایی، مکان حکومت بیش از ۳۰ تن از سلاطین در بیش از ۶۰۰ سال بوده است. اولین امپراطوری که در این کاخ سلطنت کرد سلطان محمود دوم بوده است که در سال ۱۴۵۰ پس از فتح قسطنطنیه دستور ساخت این بنا شگفت انگیز را صادر کرده است.
در طی چندین سال که سلاطین مختلف در این کاخ سلطنت کرده اند کاخ تحت تاثیر انواع سبک ها عثمانی، اسلامی و اروپایی واقع شد.
این قصر عظیم، ظرفیت بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ نفر را داشته است که ۳۰۰ نفر از این تعداد در حرم سرا بوده اند.
معماری اصلی که از این بنا هنوز باقی مانده است، شامل ۴ حیاط متوالی است که با دیوار های بلند احاطه شده است.
هر حیاط برای هدف خاصی بوده است که با ورودی های متفاوت از هم جدا می شدند. حیاط سوم و چهارم خصوصی ترین حیاط ها بودند.

حیاط اول:

حیاط اول (که گاهی اوقات حیاط بیرونی خوانده می شود) بزرگترین و تنها حیاط عمومی این کاخ است. در زمان سلطنت امپراتوری عثمانی، هر فرد غیرمجاز می توانست از طریق ورودی وارد شود.
وجود فضای بازی که در حیاط اول وجود داشت، مکانی مناسبی  برای مراسم های عمومی بوده است و می شود حدس زد شلوغ ترین مکان عمومی کاخ بوده است.
معماری حیاط اول تلفیقی از معماری و تزیینات مختلف را دارد. دروازه ای نمادین ایده گرفته از قلعه های قرون وسطایی با دیوار هلالی و برج های برجسته و از طرفی دیگر کاشی کاری تحت تاثیر هنر پارسی در اطراف این حیاط دیده می شود.

 

حیاط دوم:

از حیاط اول،به حیاط دوم راه پیدا می کنیم. حیاط دوم، میدان اداری کاخ بوده است که به مبدان دیوان نیز شهرت داشته است.
فقط بازدیدکنندگان رسمی و اعضا دادگاه می توانستند وارد این میدان شوند.
اعضا شورا در هفته چندین مرتبه برای جلسات خود در تالاری که به تالار شورا مشهور بود می آمدند. وزیر امور خارجه (وزیر بزرگ) جلسات ایالتی را برگزار می کرد و معمولا پادشاه از یک پنجره کوچک که به این اتاق راه داشت به جلسه نظارت می کرد.
حیاط دوم محل آشپزخانه قصر و شیرینی پزی نیز بود. تمام قطعات موجود در این مجموعه و یا در مجموعه های دیگر یا به دستور شخص شاه ساخته می شدند و یا به عنوان هدیه از مقامات دیگر دریافت می کردند.

حیاط سوم:

حیاط سوم جز حیاط های خصوصی پادشاه بوده است، و به حیاط درونی شهرت داشته است.در این حیاط، فقط سلطان و اعضا خانواده اجازه حضور داشته اند و خدمت گزاران هم برای ارائه خدمات خود آن هم به صورت موقت اجازه ورود به این قسمت از کاخ را داشته اند.
البته با دستور و اجازه سلطان بعضی از افراد خارح از خانواده نیز می توانستند در این حیاط حضور داشته باشند که البته با آداب و رسوم خاص و البته بدون نگاه مستقیم به چشم سلطان اجازه ورود به این حیاط را داشتند.
قبل از قرن شانزدهم منازل سلاطین در این حیاط بنا شده بودکه اغلب به نام اتاق یادگار مقدس شناخته میشد.
غرفه های بسیاری در این حیاط از آثار به جا مانده از دوران پادشاهی سلاطین مختلف در این کاخ وجود دارد از جمله لباس های زنان و شمشیر های مبارزان که بیشتر به دین اسلام برمیگردد مشاهده می کنید.

یکی از جذاب ترین و مهمترین مجموعه های کاخ، جواهرات امپراطوری است که در غرفه فاتحان قرار دارد.در این حیاط می توانید یکی از بزرگترین الماس های برش خورده جهان را به همراه جواهرات افراد حرم سرا و پادشاهان بزرگ عثمانی را ببینید.
در مرکز این حیاط شما کتابخانه سلطان احمد سوم را خواهید دیدکه مانند بسیاری از بنا های داخل کاخ با کاشی های رنگ شده و پنجره های رنگی به زیبایی ساخته شده اند..
بزرگترین مسجد کاخ هم در مجاورت با این کتابخانه قرار گرفه است.

حیاط چهارم:

حیاط چهارم در امتداد حیاط سوم واقع شده است که عمدتا شامل باغ و اتاق هایی است که با شکوه بسیار تزیین شده اند. در این حیاط غرفه بغداد و غرفه ایروان قرار دارد. بسیاری از سلاطین عثمانی به گل و گباه علاقه بسیاری داشتند به همین دلیل است که این حیاط دقیقا مانند دوران پادشاهان عثمانی پر از گل های لاله است.

حرم:

حرمسرا محل زندگی خانواده سلطان بود و کاملاً براساس جنسیت تقسیم می شد. در قرن شانزدهم، هنگامی که مراد سوم ساختمان هایی در آنجا ساخته بود، به اقامتگاه سلطان تبدیل شد. مانند بقیه کاخ، حرمسرا به طور مستمر نوسازی و بر حسب نیاز رشد می کرد و این عمارت نتیجه یک طرح نسبتاً مازلیک و سبکهای مختلف معماری است.
برای ورود و خروج از حرمسرا، ساکنان مجبور بودند از طریق حیاط سنگفرش شده وارد ورودی اصلی حرم شوند که به آن دروازه سلطنتی نیز گفته میشود.
افرادی که از حرمسرا محافظت می کردند معمولا از بازار برده فروشان خریداری می شدند. در این مکان مدرسه شاهزادگان نیز وجود داشت.

بزرگترین و مرکزی ترین حیاط در حرم، حرم ملکه مادر است. ملکه مادرمرکز اصلی قدرت در حرمسرا بوده است و بیشترین تاثیر ار بر روی سلطان داشته است.
محل سکونت سلطان شاممل یک سالن تاج و تخت و سه اتاق خصوصی است اتاق خصوصیمراد سوم قدیمی ترین و ماندگار ترین بنای تاریخی در حرمسرا می باشد.
یک فضای مجلل با گنبدی بزرگ که به همراه میوه ها و گل های متفاوت تزیین شده بود. محل زندگی فرزندان و همسران سلطان هم در حرم واقع شده است.
زنان حرمسرا هر کدام که به همسری برای سلطان در می آمدند دارای منزلت و جایگاه بالاتری در بین دیگر زنان حرمسرا می شدند به ویژه اگر سلطان را دارای فرزندی میکردند.

در اواسط قرن نوزدهم، سلطان وقت در آن زمان کاخ دولما باغچه را ساخت و از کاخ توپکایی رفتند. البته هنوز هم برخی از ساختمان های کاخ توپکایی عملکرد خود را همچنان داشتند ولی برخی دیگر به کاخ دولما باغچه منتقل شدند.
در سال ۱۹۲۴ این ساختمان به موزه تبدیل شد و بسیاری از ساختمان های درون این کاخ بازسازی شدند. سالانه از این موزه بیش از ۳ میلیون نفر بازدید می کنند.

 

نظرات کاربران

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *